• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

ذکر - به فتح ذال و کاف (مفردات‌قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف




ذَکَر یکی از واژگان به کار رفته در قرآن کریم است که به معنای جنس نر و مذکر است.


۱ - مفهوم شناسی

[ویرایش]

ذَكَر (بر وزن فرس) به معنای نر و مقابل ماده‌ است.

۲ - بررسی آیات

[ویرایش]

(وَ لَيْسَ‌ الذَّكَرُ كَالْأُنْثى‌) يعنى پسر مثل دختر نيست (راجع به نذر زن عمران)
(يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ‌ ذَكَرٍ وَ أُنْثى‌ وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ)
(وَ ما خَلَقَ‌ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى‌ • إِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتَّى)
موضوع نر و مادگى كه در «زوج» خواهد آمد از اسرار عجيب اين جهان است.
[۶] به مقاله زوج (مفردات‌قرآن) رجوع شود.

(ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَ مِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ قُلْ‌ آلذَّكَرَيْنِ‌ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحامُ الْأُنْثَيَيْنِ) در «آلذَّكَرَيْنِ» همزه استفهام است كه با «الذكرين» با هم خوانده می‌شود و مراد از «الذّكرين» جنس نر از گوسفند و بز است و مراد از «الانثيين» ماده آن دو است يعنى: هشت جفت بر شما حلال كرده از گوسفند دو جفت نر و ماده و از بز دو جفت نر و ماده بگو آيا دو لنگه نر را حرام كرده يا دو لنگه ماده را يا آنچه را رحم‌هاى دو ماده شامل است.
مراد از هشت جفت هشت لنگه است كه چهار جفت می‌شود چهار لنگه در اين آيه ذكر شده و چهار لنگه ديگر در آيه بعد كه عبارتند نر و ماده از شتر و گاو.
ذكور و ذكران جمع ذكر است مثل‌ (... يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ إِناثاً وَ يَهَبُ لِمَنْ‌ يَشاءُ الذُّكُورَ • أَوْ يُزَوِّجُهُمْ‌ ذُكْراناً وَ إِناثاً وَ يَجْعَلُ مَنْ يَشاءُ عَقِيماً) يعنى: به آنكه بخواهد دختران و به آنكه بخواهد پسران می‌دهد يا ميان پسران و دختران را جمع می‌كند و از هر دو می‌دهد و آنكه را بخواهد نازا می‌كند نه می‌زايد و نه براى او فرزندى زائيده می‌شود. در المیزان آمده: تزويج بمعنى جمع است علی هذا معناى‌ «يُزَوِّجُهُمْ» جمع می‌كند است. قول حضرت لوط كه بقوم خويش فرمود (أَ تَأْتُونَ‌ الذُّكْرانَ‌ مِنَ الْعالَمِينَ) پسران و مردان را شامل است يعنى آيا به جنس مرد تمايل می‌كنيد و زنان را كنار می‌گذاريد؟!!

۳ - پانویس

[ویرایش]
 
۱. قرشی بنایی، علی‌اکبر، قاموس قرآن، ج۳، ص۲۰.    
۲. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ص۳۲۹.    
۳. آل عمران/سوره۳، آیه۳۶.    
۴. حجرات/سوره۱۳، آیه۱۳.    
۵. لیل/سوره۹۲، آیه۳.    
۶. به مقاله زوج (مفردات‌قرآن) رجوع شود.
۷. انعام/سوره۶، آیه۱۴۳.    
۸. شوری/سوره۴۲، آیات۴۹-۵۰.    
۹. شعراء/سوره۲۶، آیه۱۶۵.    
۱۰. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۸، ص۶۹.    


۴ - منبع

[ویرایش]

قرشی بنایی، علی‌اکبر، قاموس قرآن، برگرفته از مقاله «ذَکَر»، ج۳، ص۲۰.    






جعبه ابزار