علی بن عیسی بغدادی حسنی
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
علی بن عیسی بغدادی حسنی (متوفای ۳۳۴ق)، وزیرِ
مقتدر عباسی و قاهربالله عباسی و یکی از علمای صاحب منصب، از اهالی
بغداد و ایرانیتبار
قرن چهارم هجری قمری بود.
ابوالحسن علی بن عیسی بن داوود بن جراح بغدادی حسنی، وزیرِ مقتدر عباسی
و قاهر عباسی
و یکی از علمای صاحب منصب، از اهالی بغداد
و ایرانیتبار بود. بیشتر روزگار خود را به کتابت
و دبیری سپری کرد. سپس والی
مکه شد. مقتدر عباسی در سال ۳۰۰ق او را به بغداد فراخوانده، به وزارت گماشت. وی اوضاع را سامان داد
و مدیریّتی خوب
و روشی نیکو داشت.
در سال ۳۰۴ق مقتدر او را عزل
و زندانی کرد،
و در سال ۳۱۱ق او را به مکه
و از آنجا به
صنعا تبعید کرد. سپس در سال ۳۱۲ق اجازه داد به مکه باز گردد؛ او بازگشت
و در آنجا عهدهدار مسئولیت نظارت بر توابع
مصر و شام شد
و بین آن دو شهر، رفت
و آمد میکرد.
خلیفه مقتدربالله، او را به وزارت بازگرداند
و او در سال ۳۱۴ق به بغداد آمد. در سال ۳۱۶ق بر او خشم کرد
و او را عزل
و دستگیر کرد. سپس در سال ۳۱۸ق او را ناظر بر دیوانها قرار داد. بدینترتیب، زندگی او پر از فراز
و نشیب بود.
ابن جراح، انسانی صادق، متدین، درستکار، دانشمند
و از وزیران خوب بود. خیر
و نیکی او زیاد بود
و همنشینی با دانشمندان را دوست میداشت. صولی گوید: «من در دربار
بنی عباس، وزیری را نمیشناسم که از نظر پاکدامنی،
زهد،
حفظ قرآن و آشنایی با مفاهیم قرآنی، همانند او باشد.» او شاعر بود
و در یکی از اشعار خود، رابطه با مردم را شرح داده، میگوید:
«مردم فقط با دنیا
و دنیاداران همراهند؛ اگر روزی دنیا به صاحب دنیا پشت کرد، آنها هم پشت میکنند.
دنیادار را تعظیم میکنند
و اگر روزی دنیا بر او ظفر یافت، آنها نیز دنیا را همراهی میکنند.»
دیوان رسائل، معانی القرآن، جامع الدعاء،
سیاسة المملکه و سیرة الخلفاء از تالیفات او است.
عبدالسلام ترمانینی، رویدادهای تاریخ اسلام، ترجمه پژوهشگاه علوم
و فرهنگ اسلامی، ج۲، ص۲۳۶.